Κρέμες προσώπου και διαφήμιση: τι επιτρέπει ο νόμος στην Κύπρο

Καλλυντικό: ορισμός και όριο

Καλλυντικό προϊόν είναι, σύμφωνα με το άρθρο 2 του Κανονισμού (ΕΚ) 1223/2009, κάθε ουσία ή μείγμα που προορίζεται να έρθει σε επαφή με τα εξωτερικά μέρη του ανθρώπινου σώματος με σκοπό να τα καθαρίσει, να τα αρωματίσει, να μεταβάλει την εμφάνισή τους, να τα προστατεύσει ή να τα διατηρήσει σε καλή κατάσταση. Μια κρέμα προσώπου που παρουσιάζεται ως τέτοια κατά κανόνα εμπίπτει σε αυτόν τον ορισμό· η συγκεκριμένη κατάταξη κάθε προϊόντος εξαρτάται από την παρουσίαση, τη σύνθεση, τον σκοπό χρήσης και τον μηχανισμό δράσης του — και δεν την κάνουμε εμείς. Ισχυρισμοί ότι θεραπεύει την ακμή ως πάθηση, ότι αντιμετωπίζει τη δερματίτιδα ή ότι «αναγεννά» ιστούς με ιατρική έννοια μπορεί να τοποθετήσουν το προϊόν έξω από τη συνήθη καλλυντική κατηγορία και να απαιτήσουν την αξιολόγησή του με βάση άλλη νομοθεσία (για τα φάρμακα ή για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα), ανάλογα με την παρουσίαση, τη σύνθεση, τον σκοπό χρήσης και τον μηχανισμό δράσης του — μια κρίση που ανήκει στο υπεύθυνο πρόσωπο και στις αρχές, όχι σε μια σελίδα πώλησης. Στην Κύπρο ο Κανονισμός εφαρμόζεται μέσω του περί Καλλυντικών Προϊόντων Νόμου του 2017 (Ν. 57(Ι)/2017).

Ισχυρισμοί: τα έξι κριτήρια

Το άρθρο 20 του Κανονισμού 1223/2009 απαγορεύει να αποδίδονται στα καλλυντικά χαρακτηριστικά ή λειτουργίες που δεν έχουν. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 655/2013 ορίζει έξι κοινά κριτήρια: συμμόρφωση με τη νομοθεσία, αλήθεια, τεκμηρίωση με αποδεικτικά στοιχεία, ειλικρίνεια, δίκαιη μεταχείριση και λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων. Στην πράξη: «σβήνει τις ρυτίδες», «σας κάνει 10 χρόνια νεότερη» ή «αναγεννά το δέρμα» είναι ισχυρισμοί που απαιτούν αποδείξεις — και οι ιδιότητες ενός συστατικού δεν μπορούν να αποδοθούν άμεσα στο τελικό προϊόν.

Επισήμανση: INCI και CosIng

Το άρθρο 19 απαιτεί σε κάθε καλλυντικό τη λίστα συστατικών κατά φθίνουσα σειρά βάρους (κάτω από το 1 %, με οποιαδήποτε σειρά), με την ονοματολογία INCI, μαζί με την ονομαστική ποσότητα, το υπεύθυνο πρόσωπο, τη διάρκεια μετά το άνοιγμα ή την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας, τις προφυλάξεις και τον αριθμό παρτίδας. Η βάση δεδομένων CosIng της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρει για κάθε συστατικό τις λειτουργίες του — ενυδατικός παράγοντας, περιποίηση δέρματος, συντηρητικό, αντιμικροβιακός παράγοντας. Αυτές οι λειτουργίες είναι το μόνο που χρησιμοποιούμε στη σελίδα του προϊόντος. Από την 1η Μαΐου 2026 ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/78 περιορίζει τον άργυρο στα καλλυντικά ανάλογα με το μέγεθος των σωματιδίων — παράδειγμα του πώς η λίστα INCI μιας κρέμας μπορεί να χρειαστεί επικαιροποίηση.

Ποιος εποπτεύει στην Κύπρο

Αρμόδια αρχή για τα καλλυντικά προϊόντα είναι οι Φαρμακευτικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας, υπό τον Διευθυντή Φαρμακευτικών Υπηρεσιών, με βάση τον Ν. 57(Ι)/2017 — εκείνες ελέγχουν την αγορά, δέχονται κοινοποιήσεις ανεπιθύμητων ενεργειών και αποσύρουν προϊόντα που δεν συμμορφώνονται. Τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και την παραπλανητική διαφήμιση τις εξετάζει η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, ως Εντεταλμένη Υπηρεσία του περί Προστασίας του Καταναλωτή Νόμου του 2021 (Ν. 112(Ι)/2021, Μέρη ΙΙ και ΙΙΙ, άρθρο 53). Την προστασία των προσωπικών δεδομένων την εποπτεύει ο Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Αξιολογήσεις και τιμές

Ο Ν. 112(Ι)/2021, που ενοποίησε την κυπριακή νομοθεσία για τους καταναλωτές και ενσωματώνει τους κανόνες της οδηγίας (ΕΕ) 2019/2161, ορίζει ότι όποιος εμπορευόμενος δίνει πρόσβαση σε αξιολογήσεις προϊόντων οφείλει να ενημερώνει αν και πώς διασφαλίζει ότι προέρχονται από καταναλωτές που πράγματι χρησιμοποίησαν ή αγόρασαν το προϊόν (άρθρο 7 παρ. 6)· η δημοσίευση ψεύτικων αξιολογήσεων ή η ανάθεσή τους είναι παραπλανητική πρακτική (άρθρο 6 και Παράρτημα Ι). Κάθε ανακοίνωση μείωσης τιμής πρέπει να δείχνει την προγενέστερη τιμή, δηλαδή τη χαμηλότερη τιμή των 30 ημερών πριν από τη μείωση (άρθρο 45 παρ. 2). Γι’ αυτό δεν δείχνουμε αστεράκια χωρίς πηγή ούτε διαγραμμένες τιμές.

Τι δεν επιτρέπεται — πρακτική λίστα

• «θεραπεύει την ακμή», «εξαφανίζει τις κηλίδες του δέρματος», «αντιμετωπίζει τη ροδόχρου νόσο» — θεραπευτικοί ισχυρισμοί, απαγορευμένοι για καλλυντικά·
• «κλινικά αποδεδειγμένο» χωρίς προσβάσιμες μελέτες (τεκμηρίωση κατά τον 655/2013)·
• συστάσεις γιατρών ή μαρτυρίες που υπονοούν θεραπευτικό αποτέλεσμα·
• επινοημένες αξιολογήσεις και «μέσοι όροι» χωρίς επαλήθευση αγοράς·
• διαγραμμένες τιμές χωρίς τη χαμηλότερη τιμή των προηγούμενων 30 ημερών.

Πώς να διαβάζετε τη διαφήμιση μιας κρέμας προσώπου

1. Αναζητήστε την πλήρη λίστα INCI: χωρίς αυτήν δεν υπάρχει τίποτα να συγκρίνετε.
2. Ελέγξτε αν οι ισχυρισμοί μένουν στην επιφάνεια του δέρματος — ό,τι ακούγεται σαν ασθένεια δεν είναι καλλυντικό.
3. Προσέξτε το υπεύθυνο πρόσωπο και τη διάρκεια μετά το άνοιγμα στη συσκευασία.
4. Δυσπιστήστε στο «πριν και μετά», σε μαρτυρίες με μικρό όνομα και σε αντίστροφες μετρήσεις.
5. Συγκρίνετε τη συσκευασία που παραλαμβάνετε με τη σελίδα — η συσκευασία έχει πάντα τον τελευταίο λόγο.