Κρέμες προσώπου και διαφήμιση: τι επιτρέπει η νομοθεσία στην Ελλάδα

Καλλυντικό: ορισμός και όριο

Καλλυντικό προϊόν είναι, σύμφωνα με το άρθρο 2 του Κανονισμού (ΕΚ) 1223/2009, κάθε ουσία ή μείγμα που προορίζεται να έρθει σε επαφή με τα εξωτερικά μέρη του ανθρώπινου σώματος με σκοπό τον καθαρισμό, τον αρωματισμό, τη μεταβολή της εμφάνισης, την προστασία ή τη διατήρησή τους σε καλή κατάσταση. Μια κρέμα προσώπου χωράει σε αυτόν τον ορισμό — όσο δεν επιδιώκει να δράσει σε μια ασθένεια. Μόλις ένα προϊόν ισχυριστεί ότι θεραπεύει την ακμή ως νόσο, ότι αντιμετωπίζει τη δερματίτιδα ή ότι «αναγεννά» ιστούς με ιατρική έννοια, βγαίνει από το πεδίο των καλλυντικών: θα ήταν φάρμακο ή ιατροτεχνολογικό προϊόν, με εντελώς διαφορετικές απαιτήσεις έγκρισης.

Ισχυρισμοί: τα έξι κριτήρια

Το άρθρο 20 του Κανονισμού 1223/2009 απαγορεύει να αποδίδονται στα καλλυντικά χαρακτηριστικά ή λειτουργίες που δεν έχουν. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 655/2013 ορίζει έξι κοινά κριτήρια: συμμόρφωση με τη νομοθεσία, αλήθεια, τεκμηρίωση με αποδεικτικά στοιχεία, εντιμότητα, αμεροληψία και δυνατότητα λήψης τεκμηριωμένων αποφάσεων. Στην πράξη: «σβήνει τις ρυτίδες», «ξανανιώνει κατά 10 χρόνια» ή «αναγεννά το δέρμα» είναι ισχυρισμοί που απαιτούν αποδείξεις — και οι ιδιότητες ενός συστατικού δεν μπορούν να αποδοθούν χωρίς άλλο στο τελικό προϊόν.

Επισήμανση: INCI και CosIng

Το άρθρο 19 απαιτεί σε κάθε καλλυντικό τον κατάλογο των συστατικών σε φθίνουσα σειρά βάρους (κάτω από το 1 %, με οποιαδήποτε σειρά), με την ονοματολογία INCI, καθώς και το ονομαστικό περιεχόμενο, το υπεύθυνο πρόσωπο, τη διάρκεια μετά το άνοιγμα ή την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας, τις προφυλάξεις και τον αριθμό παρτίδας. Η βάση δεδομένων CosIng της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρει για κάθε συστατικό τις λειτουργίες του — ενυδατικός παράγοντας, περιποίηση δέρματος, συντηρητικό, αντιμικροβιακός παράγοντας. Αυτές οι λειτουργίες είναι το μόνο που χρησιμοποιούμε στη σελίδα του προϊόντος.

Ποιος εποπτεύει στην Ελλάδα

Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) είναι η αρμόδια εθνική αρχή για τα καλλυντικά προϊόντα κατά τον Κανονισμό 1223/2009: εποπτεία της αγοράς, κοινοποιήσεις, ανακλήσεις. Τις παραπλανητικές διαφημίσεις και τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές τις διώκει η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης με βάση τον Ν. 2251/1994 (άρθρα 9α–9θ, που ενσωματώνουν την Οδηγία 2005/29/ΕΚ)· ο Συνήγορος του Καταναλωτή είναι ο φορέας εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών· την προστασία δεδομένων εποπτεύει η ΑΠΔΠΧ.

Κριτικές και τιμές

Μετά την ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2161 με τον Ν. 4933/2022, ο προμηθευτής που παρέχει πρόσβαση σε κριτικές καταναλωτών οφείλει να ενημερώνει αν και πώς διασφαλίζει ότι προέρχονται από καταναλωτές που πράγματι χρησιμοποίησαν ή αγόρασαν το προϊόν· η δημοσίευση ψεύτικων κριτικών ή η ανάθεσή τους σε τρίτους είναι αθέμιτη εμπορική πρακτική. Κάθε ανακοίνωση μείωσης τιμής πρέπει να αναφέρει τη χαμηλότερη τιμή που ίσχυσε τις προηγούμενες 30 ημέρες. Γι’ αυτό δεν δείχνουμε αστεράκια χωρίς πηγή ούτε διαγραμμένες τιμές.

Τι δεν επιτρέπεται — πρακτική λίστα

• «θεραπεύει την ακμή», «εξαφανίζει τις κηλίδες του δέρματος», «αντιμετωπίζει τη ροδόχρου νόσο» — θεραπευτικοί ισχυρισμοί, απαγορευμένοι για καλλυντικά·
• «κλινικά αποδεδειγμένο» χωρίς προσβάσιμες μελέτες (τεκμηρίωση κατά τον 655/2013)·
• συστάσεις γιατρών ή μαρτυρίες που υπονοούν θεραπευτικό αποτέλεσμα·
• επινοημένες κριτικές και «μέσοι όροι» χωρίς επαλήθευση αγοράς·
• διαγραμμένες τιμές χωρίς τη χαμηλότερη τιμή των προηγούμενων 30 ημερών.

Πώς να διαβάζετε τη διαφήμιση μιας κρέμας προσώπου

1. Αναζητήστε την πλήρη λίστα INCI: χωρίς αυτήν δεν υπάρχει τίποτα να συγκρίνετε.
2. Ελέγξτε αν οι ισχυρισμοί μένουν στην επιφάνεια του δέρματος — ό,τι ακούγεται σαν ασθένεια δεν είναι καλλυντικό.
3. Προσέξτε το υπεύθυνο πρόσωπο και τη διάρκεια μετά το άνοιγμα στη συσκευασία.
4. Να είστε επιφυλακτικοί με το «πριν και μετά», τις μαρτυρίες με μικρό όνομα και τις αντίστροφες μετρήσεις.
5. Συγκρίνετε τη συσκευασία που παραλαμβάνετε με τη σελίδα — η συσκευασία υπερισχύει πάντα.